មរណ​ធម្មកថា​

October 10, 2014 12:06 PMComments Off on មរណ​ធម្មកថា​Views: 852

​ភិក្ខុ នាថ​សី​លោ ត្រឹង ថាច់​យុង​

​សូម​នមស្ការ​ចំពោះ​ព្រះ​រតនត្រៃ គឺ​ព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ ព្រះសង្ឃ​!

ភិក្ខ នាថសីលោ ត្រឹង ថាច់យុង ។

ភិក្ខ នាថសីលោ ត្រឹង ថាច់យុង ។

​ក្តី​ព្រាត់​ប្រាសនិរាស​នៃ​សត្វលោក​តាម​សភាវ​សច្ចធម៌ គឺ​ធម៌​ពិត ធម៌​មែន​, មិនមាន​ជន​ណាមួយ​អាច​កម្លា​យ​ឲ្យ​ទៅជា​ធម៌​ដទៃ​តាម​ទំនើង​ខ្លួន​បានឡើយ ។ តួយ៉ាង​ដូចជា​ធម៌​កើត​និង​ធម៌​ស្លាប់​ជាដើម តើ​ក្នុង​លោក​នេះ​នរណា​អាច​កែប្រែបាន ទុកជា​ស្អប់ខ្ពើម ខ្លាច​ខ្លប ហើយ​ខំ​គេចវេះ ចៀសវាង បណ្តោះបណ្តៃ​យ៉ាងណា​ក៏​នៅតែ​គេច​មិន​ផុត​រត់​មិន​រួច ។ សេចក្តីស្លាប់​នេះ ជា​សច្ចធម៌ ហើយ​ជា​សច្ច​សកល​ទៀតផង ពាក្យ​ថា​សច្ច​សលក​ប្រែ​ថា សច្ចៈ​ទៀងទាត់​ទូទៅ​ដល់​សកល​សត្វ​ទាំងអស់​ឥតបើ​មាន​រើសមុខ​អ្វី​ឡើយ ពោលគឺ សកល​សត្វ រាប់ទាំង​មនុស្ស ទេវតា ព្រហ្ម មារ​និ​អមនុស្ស​សុទ្ធតែ​ត្រូវ​ទទួលរង​នូវ​ក្តី​ស្លាប់​ទាំងអស់​, សឹង​មាន​ព្រះពុទ្ធ​ភាសិត​ទេសន៍​ទុក​ក្នុង សល្ល​សូត្រ គម្ពីរ ខុ​ទ្ទក​និកាយ សុ​ត្ត​និបាត បិដក​ខ្មែរ ភាគ ៥៤ ទំព័រ ២០២ ជា​និទស្សន៍​ស្រាប់ថា៖

«​ទ​ហ​រា ច ម​ហ​ន្តា ច ​យេ ពាលា យេ ច

ប​ណ្ឌិ​តា​ ស​ព្វេ មច្ចុ​វ​សំ យ​ន្តិ ​ស​ព្វេ មច្ចុប​រាយ​នា ។​

​ពួក​ជន​ណា ក្មេង​ក្តី ចាស់​ក្តី ពាល​ក្តី បណ្ឌិត​ក្តី ពួក​ជន​ទាំងអស់នោះ តែង​លុះ​ក្នុង​អំណាច​នៃ​មច្ចុ ពួក​ជន​ទាំងអស់ មាន​មច្ចុ​នៅ​ស្ទាក់​ខាងមុខ​» ។ តើ​យើង​ដែល​ធ្លាប់​បានគិត​ដែរ​ទេ​ថា ហេតុអ្វី​បានជា​យើង​កើត​មកហើយ​បែរជា​ត្រូវស្លាប់​បង់ មុខគួរ​ឲ្យ​អាណិតអាណោច​ខ្លោចផ្សា​យ៉ាងហ្នឹង​ទៅវិញ ម៉េច​ក៏​មិន​រស់​រហូត ចាំបាច់​ស្លាប់​ធ្វើ​អី​, បើ​បានជា​កើត​ហើយ​គួរ​ណាស់​តែ​រស់​កុំ​ស្លាប់​ទើប​សម ។ មួយទៀត ជីវិត​មនុស្ស​ជា​ជីវិត​ដ៏​ប្រសើរ​កម្រ​រកបាន​ណាស់ ក្នុង​វដ្ត​សង្សារ​ធំ​ល្វឹងល្វើយ​ឥត​កោះ​ត្រើយ​នេះ ព្រោះថា​ជីវិត​ត្រូវបាន​កើតឡើង​ដោយ​បុណ្យ ដែល​មនុស្ស​ខ្លួនឯង​បានធ្វើ​ដោយ​ខ្លួនឯង ពុំមែន​អាទិទេព​ណាមួយ​ជា​អ្នកបង្កើត​ជាដាច់ខាត ហើយ​ជីវិត​ជា​មនុស្ស​នេះ​សោត មានឱកាស​ច្រើនណាស់​ក្នុងការ​កែច្នៃ​ជីវិត​ទុក្ខ​ឲ្យ​ជា​ជីវិត​សុខ​ស្ងប់ ជីវិត​ថោកទាប​ឲ្យ​ជា​ជីវិត​ថ្លៃថ្នូរ​ប្រសើរ​វិសេស​ឡើង រហូតដល់​ថ្នាក់​កំពូល​ខ្ពង់​ខ្ពស់ជាង​ទេវតា​និង​ព្រហ្ម​ទៅទៀត​ផង ។ ក្នុង​រឿងនេះ​មាន​ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ​ជា​គ្រូ​នៃ​មនុស្ស និង​ទេវតា​ជា​គម្រូ​ស្រាប់ ។ ការណ៍​នេះ​ជាការ «​ក្រ​ក្រៃលែង​ក្រ​» ព្រោះ​បណ្តា​ធាតុ​ក្រ​ទាំងអស់ មាន​ក្រ​បាន​ត្រាស់​ជា​ព្រះពុទ្ធ ( ពុ​ទ្ធុ​ប្បា​ទោ ច ទុល្ល​ភោ​) ក្រ​បាន​នូវ​ខណ​សម្បត្តិ (​ទុល្ល​ភា ខណ​សម្បត្តិ​) ក្រ​នឹង​បាន​ស្តាប់​នូវ​ព្រះ​សទ្ធម្ម (​ស​ទ្ធ​ម្មោ បរម​ទុល្ល​ភោ​) ជីវិត​មនុស្ស​ហ្នឹងឯង​ក៏​ជាការ​បាន​ដោយ​ក្រ​ណាស់ដែរ សម​ដូច​ព្រះពុទ្ធ​ភាសិត​ក្នុង​គម្ពីរ សុម​ង្គ​វិលាសិនី អដ្ឋកថា ទីឃនិកាយ ថា «​ទុល្លភ​ញ្ច មនុស្ស​ត្តំ កិរិយា​បានកើត​ជាម​នុស្ស​ជាការ​ក្រ​» ម៉េច​ក៏​បែរជា​ស្លាប់​ងាយ​ម្ល៉េះ ? គួរ​ណាស់​តែម​នុស្ស​ខិតខំ​ព្យាយាម​រក​មធ្យោបាយ​ណាមួយ ដើម្បី​រក្សា​អាយុជីវិត ដែលមាន​តម្លៃ​កាត់ថ្លៃ​ពុំ​ស្មើ​នេះ​ឲ្យ​រស់​រហូត​ត្រាតែ​បាន​ទើប​ជាការ​គួរ ។ ជាពិសេស​យុគ​នេះ ជា​យុគ​នៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ​ស្រាប់​ទៀតផង ដើម្បី​ឲ្យ​ស័ក្តិសម​នឹង​កិត្តិ​ស័ព្ទ​នៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ​ដែល​ល្បី​ខ្ទរខ្ទារ​កក្រើក​មេឃ​ដែល​មនុស្ស​ពីរភាគបី សម្គាល់​ទុកដូចជា​ព្រះ​របស់ខ្លួន​ទៅហើយនោះ ម៉េច​ក៏​វិទ្យាសាស្ត្រ​មិន​ជប់​ជីវិត​មនុស្ស​កុំ​ឲ្យ​ស្លាប់ ។ មួយទៀត កាលបើ​ធ្វើបាន​យ៉ាងនោះ​មែន វិទ្យាសាស្ត្រ​ប្រាកដជា​អាច​ប្រែ​រូប​ផង​ខ្លួន​ទៅជា​ព្រះ​រស់​មួយអង្គ​ដ៏​ស័ក្តិសិទ្ធិ​នៃ​សកល​មនុស្ស​ជា​ស្វ​យ​ប្រវត្តិ ដោយ​ឥត​ជជែក​បាន ។ ព្រោះ​អ្វី ? ព្រោះថា មនុស្ស​ទាំងអស់​ស្រឡាញ់​ជីវិត ត្រូវការ​ជីវិត​ជាជាង​ស្រឡាញ់​ត្រូវការ​អ្វី ៗ ទាំងអស់ ទុកជា​គេ​ស្រឡាញ់ ម៉ែ ឪ ប្តី ប្រពន្ធ កូន ចៅ​… ត្រូវការ ទ្រព្យសម្បត្តិ ស័ក្តិ យស កេរ្តិ៍ឈ្មោះ សេរីភាព ឥស្សរភាព សាមគ្គីភាព សមភាព ភាតរភាព សុខភាព បូរណភាព ទឡ្ហភាព អត្ថិភាព សុវត្ថិភាព វឌ្ឍនភាព សីត​ភាព សន្តិភាព​…​ក៏​នៅតែ​ក្នុង​ល័ក្ខខ័ណ្ឌ​នៃ​សេចក្តីស្រឡាញ់​ជីវិត ចង់​ឲ្យ​ជីវិតរ​ស់រួច​ពី​ស្លាប់​ទាំងអស់ ។ មួយវិញទៀត បើ​គេ​ស្រឡាញ់​របស់​ដទៃ ក៏​គេ​រឹតតែ​ស្រឡាញ់​ជិវិត​ជា​ទ្វេគុណ​ឡើង សឹង​មាន​ព្រះពុទ្ធដីកា​ក្នុង​គម្ពីរ​ធម្មបទ អត្ត​វគ្គ​ជា​ហ្លាក់ឋាន​ថា «​ន​ត្ថិ អត្ត សមំ បេ​មំ ស្រឡាញ់​អ្វីៗ ស្មើនឹង​ខ្លួន​មិនមាន​» ម្ល៉ោះហើយ​ម្នាក់ៗ ខំប្រឹង​ស្រែក​ដង្ហោយ​បោយបក់​រក​ធាតុ​មិន​ស្លាប់ (​និព្វាន​ធាតុ​) ដោយ​គ្រប់​មធ្យោបាយ​ដើម្បី​ជីវិត ជាពិសេស​តាមរយៈ​វិទ្យាសាស្ត្រ តែ​ហាក់ដូចជា​មិនដែល​បាន​សមបំណង​ម្តងណា​ទាល់តែសោះ គេ​ឃើញ​មនុស្ស​នៅតែ​កើត​ហើយ​ស្លាប់​ដដែល ៗ ទាំង​អាច​និយាយបានថា​ស្លាប់​ច្រើនជាង​មុន​ទៅទៀត ទន្ទឹមនឹង​ការរីកចម្រើន​នៃ​វិទ្យាសាស្ត្រ ។ ការណ៍​នេះ​ព្រោះ​អ្វី ? ព្រោះថា​វិទ្យាសាស្ត្រ​ពុំមែន​ជា​សច្ចធម៌ ពុំមែន​ជា​មធ្យោបាយ​រំលត់ទុក្ខ ផ្តល់​សេចក្តីសុខ​ស្ងប់​ជា​ស្ថាពរ (​សន្តិវរបទ​) ។ ហេតុ​នោះ​បានជា​វិទ្យាសាស្ត្រ​ត្រូវ​ទាល់​ជើង​ត្រឹម​សច្ចធម៌ មិនអាច​យកឈ្នះ​សច្ចធម៌​បានទេ ។ សេចក្តី​ត្រង់នេះ​គួរតែ​យើង​ងាក​មក​មើល​ព្រះពុទ្ធសាសនា​វិញ ដែល​ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​បង្រៀន​យើង​ថា សេចក្តីស្លាប់​ជា​សច្ចធម៌ គឺ​សេចក្តី​ពិត​មិន​ប្រែប្រួល បានន័យថា​មិន​ប្រែ​ពី​ស្លាប់​ទៅជា​មិន​ស្លាប់​តាម​យថាហេតុ​ណាមួយ​ជាដាច់ខាត​; ស្លាប់​គឺ​ស្លាប់ ដូចជា​ផ្អែម​គឺ​ផ្អែម ប្រៃ​គឺ​ប្រៃ ជាដើម​, មិន​ប្រែ​ពី​ផ្អែម​ទៅជា​ប្រៃ ពី​ប្រៃ​ទៅជា​ផ្អែម នេះ​ជា​ធម៌​ពិត ។ ម្យ៉ាងទៀត គប្បី​ធ្វើ​សេចក្តី​ចូលចិត្ត​ឲ្យ​បាន​ច្បាស់​ថា ស្លាប់​នេះ​ជា​គូ និង​កើត តែង​ប្រកៀក​ស្មា​គ្នា​ជានិច្ច​ត្រាច់រង្គាត់​ទៅមក​ជុំវិញ​ពិភពលោក​នេះ មិនដែល​បែក​គ្នា​ទេ ប្រែ​ថា កាលបើ កើត ត្រូវតែ ស្លាប់ ហ៊ាន​កើត ត្រូវតែ ហ៊ាន​ស្លាប់ កុំ​ខ្លាច​ស្លាប់​អី ។ ព្រោះថា សេចក្តីស្លាប់​នេះ គេ​មិនដែល​បាន​រួចផុត​ដោយ​ការខ្លាច​ទេ ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះពុទ្ធ បច្ចេកពុទ្ធ សាវក​ពុទ្ធ បាន​រួចផុត​សេចក្តីស្លាប់​ដោយ​ការ​ហ៊ាន​ស្លាប់ គឺ​ចេះ​ស្លាប់​ដើម្បី​អភិសម្ពោធិ​ញ្ញាណ​, បច្ចេកពោធិ​ញ្ញាណ​, សាវក​បារមី​ញាណ ដែល​ខ្លួន​ដៅ​ទុក​មិន​ងាករេ គឺ​ស្លាប់​លើ​គំនរ​ឧ​ត្ត​ម​គតិ​ពោធិញ្ញាណ សម​ដូច​សាស្ត្រា​ច្បាប់​រាជនេតិ ខ្មែរ​ចែងថា “​សូវ​ស្លាប់ទៅ​គាប់ រសធម៌​កុំបី​បង់​” ។ សេចក្តី​ប៉ុណ្ណេះ ល្មម​ធ្វើជា​ពន្លឺ​គំនិត​ឲ្យ​យើង​មើលឃើញ​សច្ចធម៌​តាមពិត​បាន​ខ្លះៗ ហើយ បើ​មិន​ច្រើន​ក៏​តិច​ដែរ ។ កាលបើ​មាន​ពន្លឺ​កើតឡើង​ហើយ ភ្នែក​យើង​ក៏​ភ្លឺ​ល្អ តើ​យើង​ត្រូវធ្វើ​យ៉ាងណា​ទៀតថា​ត្រូវ​បើក​មើល​ឲ្យ​ឃើញច្បាស់ មិនត្រូវ​ធ្មេចភ្នែក​គ្នេរ​ស្មាន​តទៅទៀត​ទេ ពោលគឺ​មុននឹង​ស្លាប់​យើង​ត្រូវ​ប្រឹង​រស់​ទាំងអស់គ្នា ហើយ​រស់​ឲ្យ​បានល្អ​តាម​គន្លង​ធម៌​ទៀតផង គឺ​រស់​ជាមួយ​អំពើ​ល្អ ស្មារតី​ល្អ សីលធម៌​ល្អ ជាពិសេស​សេពគប់​មនុស្ស​ល្អ ដើម្បី​ទុកជា​អត្តសញ្ញាណ​គ្រឿង​សម្គាល់​ខ្លួន​បញ្ជាក់ថា​ជាម​នុស្ស​ល្អ​របស់​មនុស្សជាតិ​ពិតៗ ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ព្រះពុទ្ធ​ជា​បរមគ្រូ​នៃ​យើង​រាល់គ្នា ទ្រង់​បាន​បង្រៀន​យើង កុំ​រៀន​រស់នៅ​ដោយ​ធ្វើខ្លួន​ឲ្យ​ជា​មនុស្ស​រស់​ចង្អៀត​គេឯង រារាំង​ពាំងពារ​សេចក្តីចម្រើន​នៃ​លោក (​លោក​វឌ្ឍនធម៌​) និង សេចក្តីចម្រើន​នៃ​ធ​ម្មៈ (​សាសន​វឌ្ឍនធម៌​) នាំ​ឲ្យ​ចង្អៀត​ផែនដី​ទទេៗ (​ន សិ​យា លោក​វ​ឌ្ឍ​នោ​) ត្រូវ​ចេះ​គោរព (​សិទ្ធិមនុស្ស​និង​សិទ្ធិ​សត្វ​ទូទៅ​) សង្គ្រោះ (​សង្គមកិច្ច​, សេដ្ឋកិច្ច​) និង​ឲ្យ​អភ័យ (​សិក្សាអប់រំ​, វឌ្ឍនភាព​, សន្តិភាព​, សេរីភាព​, បូរណភាព​, ឯករាជ្យ​) ដល់​អាយុជីវិត​គ្នា​ទៅវិញទៅមក តាមរយៈ​ការប្រព្រឹត្ត​ធម៌​សុចរិត (​គំនិត​, សម្តី​, ទំ​វើ​ល្អ​ក្រោម​ល័ក្ខខ័ណ្ឌ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និង​សាសន​ធម្មនុញ្ញ​) លះ​ធម៌​ទុច្ចរិត (​គំនិត​, សម្តី​, ទំ​វើ​អាក្រក់​ថោកទាប​, ផ្តាច់ការ​, ហិង្សា​, ពុករលួយ​, កេងកិប​, ស៊ីសំណូក​, បំផ្លាញ​…) ។ ជន​ណា រស់នៅក្នុង​លោក​ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​សុចរិត គឺ​ធ្វើ​ល្អ និយាយ​ល្អ គិត​ល្អ ជន​នោះ​ឈ្មោះថា​រស់នៅ​មាន​ប្រយោជន៍ មានតម្លៃ ព្រោះ​បាន​ជួយសង្គ្រោះ​ខ្លួនឯង​ផង អ្នកដទៃ​ផង ឲ្យ​រួចផុត​អំពី​ទុក្ខភ័យ​ទាំង​ក្នុង​ជីវិត​បច្ចុប្បន្ន​ផង ជីវិត​បរលោក​គឺ​ក្រោយពី​ស្លាប់​ផង​, ចំណែកឯ​ជន​ណា​រស់នៅ​ដោយ​ប្រព្រឹត្ត​ទុច្ចរិត គឺ​ធ្វើ​អាក្រក់ និយាយ​អាក្រក់ គិត​អាក្រក់ ជន​នោះ ឈ្មោះថា រស់​ទុកដូចជា​ស្លាប់ គ្មាន​ប្រយោជន៍ គ្មាន​តម្លៃ ព្រោះ​រស់​ដោយ​បៀតបៀន​ខ្លួនឯង​ផង អ្នកដទៃ​ផង ឲ្យ​រង​ទុក្ខ​ភយន្តរាយ ទាំង​កំពុង​រស់នៅ​ផង ទាំងក្រោយ​អំពី​ស្លាប់​ផង ប្រែ​ឲ្យ​រឹតតែ​ច្បាស់​ថា អំពើ​ល្អ និង​អាក្រក់​ដែល​ហៅ​រួម​ខ្លី​ថា​កម្ម​, មិន​មែនមាន​សក្តានុភាព​ត្រឹមតែ​ផ្តល់​ផល​ល្អ និង​អាក្រក់​ដល់​អ្នក​សាង​តែមួយ​មុខ​ហើយក៏​ហី​នោះទេ​, តាមពិត​កម្ម​មានការ​ទាក់ទង​ជានិច្ច​ដល់​ជីវិត​ទូទៅ ហើយ​មាន​ថាមពល​ដ៏​លើសលុប (​ន​ត្ថិ ក​ម្មំ សមំ ពលំ​) ក្នុងការ​សាង និង​បំផ្លាញ​ពិភពលោក​នេះ (​សកលលោក​) និង​លោក​ដទៃ (​សុគតិ និង​ទុគ្គតិ​) ឲ្យ​មាន​វឌ្ឍនភាព និង​ហាយនភាព​; កុសលកម្ម​សាង​លោក​ឲ្យ​ចម្រើន​, អកុសលកម្ម​បំផ្លាញ​លោក​ឲ្យ​វិនាស​, ពុំមែន​ដោយសារ​ឥទ្ធានុភាព​ឬ​សក្តាតេជ​អ្វីមួយ​ដទៃ​ក្រៅពី​នេះឡើយ​, សឹង​មាន​ពុទ្ធភាសិត​ក្នុង​គម្ពីរ​ធម្មបទ ខុ​ទ្ទក​និកាយ លោក​វគ្គ បិដក​ខ្មែរ​ភាគ ៥២ ទំព័រ ៥៧ ថា៖

ព្រះសង្ឃនិមន្តក្បែព្រះពុទ្ធរូបនៅ គលវិហារ ប្រទេសស្រីលង្កា ។ រូបថត Hugh Sitton/Getty

ព្រះសង្ឃនិមន្តក្បែព្រះពុទ្ធរូបនៅ គលវិហារ ប្រទេសស្រីលង្កា ។ រូបថត Hugh Sitton/Getty

«​ធ​ម្មំ ចរេ សុច​រិ​តំ​ ​ន តំ ទុ​ច្ច​រិ​តំ ចរេ​ ​ធម្ម​ចារី សុ​ខំ សេ​តិ អ​ស្មឹ លោ​កេ បរ​ម្ហិ ច ។​

​បុគ្គល​គួរ​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ឲ្យ​សុចរិត​ ​មិនគួរ​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​នោះ​ឲ្យ​ទុច្ចរិត​ឡើយ បុគ្គល​ប្រព្រឹត្ត​ធម៌​ជា​ប្រក្រតី រមែង​ដេក​ជា​សុខ ក្នុង​លោក​នេះ​ផង ក្នុង​លោក​ខាងមុខ​ផង​» ។​

ពុទ្ធភាសិត​ខាងលើនេះ​នឹង​បានជា​មាគ៌ា​ជីវិត​របស់​យើង ជួយ​យើង​ឲ្យ​ចេះ​រស់នៅ​ថ្លៃថ្នូរ បាន​សេចក្តីសុខក្សេមក្សាន្ត មិនមាន​ពៀរ មិនមាន​ភ័យ (​ខេ​មំ អ​វេ​រំ អ​ភ​យោ​) សម​តាម​បំណង ទាំង​ពេល​រស់​និង​ពេល​ស្លាប់ ដូច​ភាសិត​ខ្មែរ​ថា “​រស់​ឲ្យ​គាប់ ងាប់​ឲ្យ​គួរ​” និង សាស្ត្រា​ច្បាប់​រាជនេតិ​ថា “​សូវ​ស្លាប់ទៅ​គាប់ រសធម៌​កុំបី​បង់​” ពោលគឺ កាលបើ​មិន​លះបង់ “​រសធម៌​” បាន​ដល់​ការប្រព្រឹត្ត​ត្រឹមត្រង់​តាម​ធម៌​សុចរិត​ហើយ “​ស្លាប់ទៅ​គាប់គួរ​” មិនមែន​ស្លាប់​សូន្យឈឹង​ឡើយ​គឺ​ស្លាប់​មានតម្លៃ ស្លាប់មាន​ប្រយោជន៍ ព្រោះ​កាល​នៅរស់ បាន​រស់​ដោយមាន​ប្រយោជន៍​មានតម្លៃ​ស្រាប់​ហើយ ហេតុ​នោះ​បានជា​បុព្វបុរស​យើង​ប្រដៅ​ថា «​កុំ​ស្លាប់​ដូច​ពស់ កុំ​រស់​ដូច​កង្កែប​» នាំ​ឲ្យ​ឈាន​ចុះ​ក្នុង​តម្រា រស់នៅ​គេ​ស្អប់ ងាប់​ទៅ​គេ​ខ្ពើម ។​

​សរុបសេចក្តី​មក គឺ​យើង​សុទ្ធតែ​ត្រូវស្លាប់ ហើយ​ស្លាប់​ថោកទាប​ឬ ខ្ពង់ខ្ពស់​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​រស់ ។ ហេតុ​ដូច្នោះ​បានជា​យើង​ត្រូវ​ប្រើ​សិទ្ធិ​ស្វយ័ត​សម្រេច​ជោគវាសនា​ជីវិត​ខ្លួន​ដោយ​ខ្លួនឯង មិនត្រូវ​ប្រមាទ​ពាយងាយ​បណ្តែតបណ្តោយ​ជីវិត ស្រេច​ហើយ​តែ​កម្ម​លិខិត រួញ​ចិត្ត​សណ្តូក​ដៃ​ឲ្យ​ពេលវេលា​ទំពារ​ស៊ីជី​វិត​ទទេៗ រង់ចាំ​ថ្ងៃ​ស្លាប់​នោះឡើយ ត្រូវ​ដាស់​ស្មារតី​គ្នីគ្នា​ឲ្យ​សាម​គ្គា​សាមគ្គី​ខ្មីឃ្មាត​តស៊ូ​ប្រកប​កិច្ចការ​របស់​ផង​ខ្លួន លុះតែ​សម្រេច​បានជា​ហិតានុហិតប្រយោជន៍​ណាមួយ ដើម្បី​ទុកជា​ការរួមចំណែក​សាង​សន្តិសុខ​សន្តិភាព សេរីភាព​នៃ​សកលលោក​នេះ​ឲ្យ​ជនានុជន​ជាន់ក្រោយ និង​ទុកជា​ការត្រួសត្រាយ​ផ្លូវ​បរលោក​សម្រាប់​ខ្លួន បង្ការ​ទុក​ឲ្យ​ហើយ​មុនពេល​ស្លាប់ ។ ការរៀបចំ​ជិវិត​សាង​សុខ សាង​ចម្រើន សាង​ប្រយោជន៍ សាង​សេរីភាព​ទាំងពីរ​ប្រការ (​ប្រយោជន៍​ឥធលោក និង​បរលោក​) បែបនេះ​ទើប​ជា​ទង្វើ​ត្រឹមត្រូវ​ត្រង់​តាម​ពុទ្ធ​បំណង ហើយ​ស័ក្តិ​សមជា​ពុទ្ធ​ជន​រស់​តាមតម្រាយ​ព្រះពុទ្ធ​បិតា​, ដូច​ពំនោល​នៃ​ព្រះ​ ធម្មបាល ខៀវ ជុំ ក្រើន​ស្មារតី​សកល​ជីវិត​ឲ្យ​ចេះ​គិត​ភ្ញាក់ខ្លួន​នឹង​គេ​ថា

“​ពេលវេលា​ជាស​ត្រូវ​របស់​ជីវិត​ ​តែ​ការងារ​ដែល​កើតឡើង​អំពី​ពេលវេលា​​ ជា​កល្យាណមិត្ត​របស់​ជី​វិត ។​

ព្រះពុទ្ធ​ទ្រង់​ប្រោសប្រាណ​អ្នកធ្វើការ​ ​ទេវតា​រក្សា​គ្រប់គ្រង​អ្នកតស៊ូ​”​។​

ពុទ្ធសាសនា​ជា​សាសនា​សច្ចៈ​, ម្ល៉ោះហើយ​ពុទ្ធសាសនា​តែង​ប្រកាន់​គោលជំហរ​របស់ខ្លួន​ជានិច្ចកាល​គ្រប់​កាលៈទេសៈ មិន​ងាករេ​មិន​រួញរា​ក្នុងការ​ប្រកាស​បើក​សច្ចធម៌ ដោយ​ពុំមាន​បិទបាំង​លាក់លៀម​នូវ​ធម៌ ឬ​នៅ​ខ្វះចន្លោះ​ត្រង់​ផ្នែក​ណាមួយ​នៃ​ធម៌​ពិត​ធម៌​មែន ដើម្បី​រំលែក​ទុក្ខ និង​រំលត់ទុក្ខ​ជា​សកល​ដល់​សកល​ជន​ឡើយ​, សឹង​មាន​ព្រះពុទ្ធ​តម្រាស់​ក្នុង​គម្ពីរ​ទីឃនិកាយ មហា​បរិនិព្វាន​សូត្រ​ថា “​ទេ​សិ​តោ អានន្ទ ម​យា ធ​ម្មោ អនន្ត​រំ អ​ពា​ហិ​រំ ក​រិ​ត្វា ម្នាល​អានន្ទ ធម៌​ដែល​តថាគត​សំដែង​ហើយ ធ្វើ​មិន​ឲ្យ​មាន​ខាងក្នុង​ខាងក្រៅ​” ។ សេចក្តី​ថា កាលណា​បើ​លោក​ជន​ដាក់ចុះ​នូវ​មានះ​ព្រម​អង្គុយ​ស្តាប់​សេចក្តី​ពិត​អំពី​ពុទ្ធ​ជន គេ​នឹង​បានឃើញ​នូវ​សេចក្តី​ពិត​នោះៗ ដោយផ្ទាល់​ខ្លួនគេ​, គំហើញ​នោះ​នឹង​ជំរុញ​ឲ្យ​គេ​ព្រម​ទទួលយក​សេចក្តី​ពិត​ដោយ​ភាព​ញញឹម​ជាមិនខាន ។ កាលបើ​គេ​បានទទួល​ស្គាល់​សេចក្តី​ពិត​នៃ​ជីវិត​ដោយ​បញ្ញា​ហើយ គេ​ក៏​នឹងធ្វើ​ការកាត់បន្ថយ​, ចែករំលែក​, រម្លស់​ខាន​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ​ដោយ​ខ្លួនគេ​ជា​លំដាប់ ឬ​អាច​ឈានដល់​ការ​រំលត់ទុក្ខ​តែម្តង​ក៏មាន ។ ព្រោះថា កាលដែល​គេ​មិន​ទទួលយក និង​មិន​បានឃើញ​សេចក្តី​ពិត គេ​នឹង​ចចេស​មានះ​ប្រកាន់​ស្អិត​ថា សេចក្តី​ពិត​មិនមែន​ដូច្នោះ​, សេចក្តី​ពិត​ត្រូវតែ​ដូច្នេះ​…​ពោលគឺ​ត្រូវតែ​ពិត​ទៅតាម​គំនិត​គូរវាស​របស់​ខ្លួនគេ ទើប​គេ​ហៅថា​ពិត ។ ដូច​យ៉ាង​នាង​កី​សា​គោត្ត​មី​កាល​មិនទាន់​ទទួលស្គាល់​សេចក្តី​ពិត នាង​បី​សព​កូន​យំ​ខ្សឹកខ្សួល ដើរ​ស្វែងរក​ឥសី​ស័ក្តិសិទ្ធិ​ជប់​ជីវិត​កូន​របស់​នាង​ឲ្យ​រស់​ឡើងវិញ​ដោយ​គំនិត​ថា សេចក្តីស្លាប់​មិនគួរ​កើតមាន​ដល់​កូន​នាង​ឡើយ ។ ឯ​នាង​បដា​ចា​រា​ដែល​ត្រូវ​វិនាស​វិនាថា យ៉ាង​ខ្លោចផ្សា​នូវ​ញាតិ​សង្សារ គឺ​ព្រាត់​ស្លាប់​ទាំង​មាតាបិតា​ស្វាមី​កូនប្រុស​ស្រី និង​បងប្រុស នាំ​បណ្តាល​ឲ្យ​នាង​វិ​សញ្ញី​បង់​ស្មារតី​ទៅជា​ស្រី​វិកលចរិត (​ព្យ​សនុម្ម​ត្តិ​កា​) មកពី​នាង​មិន​យល់​នូវ​សេចក្តី​ពិត បានជា​មិនអាច​នឹង​ទទួលយក​នូវ​សេចក្តី​ពិត​បាន (​ទុក្ខ​ព្រោះ​កម្លៅ​) ។ លុះដល់​នាង​ទាំងពីរ​បានមក​ជួប​ព្រះពុទ្ធ​ស្តាប់​ព្រះធម៌​យល់​សេចក្តី​ពិត​ដោយ​ខ្លួនឯង ក៏បាន​កាត់បន្ថយ​ទុក្ខ​ពីមួយ​រយ​ភាគ​មក​នៅសល់​ត្រឹមតែ ៤០ ទៅ ៣០ ភាគ​ប៉ុណ្ណោះ ។ សេចក្តី​ត្រង់នេះ​បញ្ជាក់​ឲ្យ​ឃើញថា សច្ចធម៌​នៃ​ពុទ្ធសាសនា គឺ​ពិតជា​អាច​រំលែក​រម្លស់​ទុក្ខ​ពី​ជន​អ្នក​យល់​ចូល​ចិត្តបាន​ពិតមែន​។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ កាលបើ​គេ​យល់​ចូលចិត្ត​សេចក្តី​ពិត​បាន​រឹតតែ​ខ្ពស់ ក៏​រម្លស់​ទុក្ខ​បាន​រឹតតែ​ច្រើន ដរាប​ដល់​បញ្ញា​ដឹង​ពិត​ឃើញ​ពិត​ដល់​ថ្នាក់​ទីបំផុត គេ​ក៏​រំលត់ទុក្ខ​បាន​ដល់ទី​បំផុត​ជា​ស្ថាពរ ដូចជា​នាង​កី​សា​គោត្ត​មី និង​នាង​បដា​ចា​រា​កាលដែល​បានឃើញ​ទុក្ខ​ពិត (​ទុក្ខសច្ច​), បាន​លះបង់​ហេតុដែល​នាំ​ឲ្យ​កើតទុក្ខ​ពិត (​ទុក្ខសមុទយ​), បានធ្វើ​ឲ្យ​ជាក់ច្បាស់​នូវ​ព្រះ​និព្វាន​ពិត​(​និរោធ​សច្ច​), បាន​ចម្រើន​ជម្រះ​ផ្លូវ​ទៅកាន់​ព្រះ​និព្វាន​ពិត (​មគ្គ​សច្ច​), ទុក្ខ​ក៏​រលត់​ដោយ​អស់ជើង​ឥតមាន​សេសសល់​, ប្រែ​ថា ព្រះពុទ្ធសាសនា​រំលែក​និង​រំលត់ទុក្ខ​សត្វលោក​ដោយ​ឧបាយ​សម្តែង​បង្ហាញ​ពី​សេចក្តី​ពិត គឺ​សច្ចធម៌ ឲ្យ​សត្វលោក​ប្រើ​ពន្លឺ​បញ្ញា​របស់ខ្លួន​ឆ្លុះ​មើល​ដោយ​ខ្លួនឯង ហើយ​រំលែក​និង​រំលត់ទុក្ខ​របស់ខ្លួន​ដោយ​ខ្លួនឯង តាម​កម្រិត​នៃ​បញ្ញា​របស់​ផង​ខ្លួន​ដោយ​ពុំ​បាច់​ពឹង​ផ្អែកលើ​បញ្ញា​អ្នកដទៃ ។ ព្រោះ​អ្វី ? ព្រោះថា​បញ្ញា​របស់​អ្នកដទៃ​ពុំ​អាច​រំលែក​និង​រំលត់ទុក្ខ​របស់ខ្លួន​បានឡើយ​, បើ​ខ្លួន​គ្មាន​បញ្ញា​ទុក្ខ​ខ្លាំងក្លា​, អប្បបញ្ញា​រំលែក​ទុក្ខ​បាន​តិចតួច​ផ្ទុក​ទុក្ខ​បាន​ច្រើន​, បញ្ញា​ជ្រាលជ្រៅ​រំលែក​ទុក្ខ​បាន​ច្រើន​, បញ្ញា​ខ្ពស់បំផុត​រំលត់ទុក្ខ​អស់ នេះ​ជា​គោលដៅ​ចុង​បំផុត​នៃ​ពុទ្ធសាសនា ។

​សេចក្តី​រៀបរាប់​មកនេះ​ស​ឲ្យ​ឃើញថា មធ្យោបាយ​នៃ​ការរំលែក និង​រំលត់ទុក្ខ​នៃ​ពុទ្ធសាសនា គឺ​ត្រូវ​ចាប់ផ្តើម​ពី​ការបង្រៀន​នូវ​សេចក្តី​ទុក្ខ​, ហេតុ​នៃ​សេចក្តី​ទុក្ខ​, ទុក្ខ​បាន​រំលត់​, ឧបាយ​នៃ​កា​រត​រំលត់ទុក្ខ ដែល​សុទ្ធតែជា​សេចក្តី​ពិត​មាន​ពិត មាន​មែន ដែល​សត្វលោក​គួរតែ​ចេះដឹង​តាមពិត មិនគួរ​នាំគ្នា​បង្កើត​វប្បធម៌​បន្លែបន្លំ​នាយអាយ បង្ខុស បញ្ចៀស ពង្វាង ដោយ​មិន​ហ៊ាន​ស្តាប់ មិន​ហ៊ាន​គិត មិន​ហ៊ាន​សាកសួរ មិន​ហ៊ាន​ជជែក​វែកញែក​រកហេតុ​ផល​នៃ​សេចក្តី​ពិត​មានទុក្ខ​ជាដើម ហើយក៏​តែង​បន្លាច​ថា កុំ​និយាយ​ពី​ទុក្ខ ប្រយ័ត្ន​ទុក្ខ​តោងទាម​តាម​ប្រាណ​នាំ​ឲ្យ​បាន​ឧបទ្រព​អពមង្គល​នេះ​ជាការ​យល់​ខុសស្រឡះ​ចាក​សេចក្តី​ពិត ដែល​គួរតែ​គិត​ឡើងវិញ ។ សេចក្តី​ទុក្ខ​មាន​ឧបមា​ដូចជា​រោគ​នៅក្នុង​អ្នកជំងឺ បើ​អ្នកជំងឺ​មិន​ហ៊ាន​ឬ ហាម​មិន​ឲ្យ​វេជ្ជបណ្ឌិត​ពិនិត្យមើល​ឲ្យ​ឃើញ​រោគ​, រាវរក​សមុដ្ឋាន​នៃ​រោគ​, ការ​ជា​អំពី​រោគ និង​ឧបាយ​នៃ​ការព្យាបាល ព្រោះ​ខ្លាច​ចង្រៃឧបទ្រព អ្នកជំងឺ​នោះ​មុខតែ​នឹង​ស្លាប់​បង់ជីវិត​ព្រោះ​រោគ​នោះ​ជា​ប្រាកដ ។ រោគ​មាន​ជាធម្មតា តែង​កើតមានឡើង អាស្រ័យ​សមុដ្ឋាន​ផ្សេងៗ មិនមែន​កើតមាន​ព្រោះ​ការប្រកាស​, ការពិនិត្យ​របស់​វេជ្ជបណ្ឌិត ឬ​នាំ​បណ្តាល​ពី​វេជ្ជសាស្ត្រាចារ្យ ឬក៏​វេជ្ជសាស្ត្រ​នោះទេ​, ផ្ទុយទៅវិញ​រោគ​វា​អាច​នឹង​ស្ងប់រម្ងាប់​ទៅដោយ​ការពិនិត្យ​ព្យាបាល​របស់​វេជ្ជបណ្ឌិត​ដែលមាន​វេជ្ជវិជ្ជា​ជំនាញ មិនមែនជា​សះស្បើយ​ដោយ​គ្រាន់តែ​មិន​ចង់ដឹង មិន​ចង់​ឮ មិន​ចង់​និយាយ មិន​ចង់ឃើញ មិន​ចង់​គិត​ឬ​ដោយ​ការ​បួងសួង​បន់ស្រន់ ឬក៏​ដោយ​ការ​បង្វែងដាន​បញ្ចៀស​ន័យ​ឡើយ យ៉ាងណាមិញ ការរំលែក​ទុក្ខ ឬ​រំលត់ទុក្ខ​ក៏មាន​ឧបមេយ្យ​ដូច្នោះ​ដែរ ។​

​មរណ​ធម្មកថា ចប់​ដោយ​សង្ខេប​

Comments are closed